Startmotor:

Op deze pagina worden de volgende onderdelen beschreven:
-Algemeen
-Werking
-Soleno´de
-Bendix
-Vrijloop
-Planetair tandwielstelsel
-Mogelijke defecten aan de startmotor
 

Algemeen:
Op elke verbrandingsmotor (benzine / diesel) zit een startmotor gemonteerd. Deze startmotor zorgt er voor dat de motor op gang wordt gebracht door het vliegwiel aan te drijven.
Een motor moet een bepaald toerental hebben om het vierslagproces in gang te zetten (inlaatslag-compressieslag-arbeidsslag-uitlaatslag). Het starttoerental moet hoog genoeg zijn om de motor aan te kunnen laten slaan.

Een startmotor is een gelijkstroommotor, die met een dikke pluskabel direct met de accu verbonden is. Dit is gedaan omdat er zeer hoge stromen (en dus ook warmte) door heen gaan.
De startmotor zegt elektrische energie om in bewegings- (en warmte-) energie.

 



Werking:
De startmotor zit naast het vliegwiel gemonteerd. Bij het inschakelen van de startmotor, grijpt het rondsel (al draaiend d.m.v. de bendix) in de tanden van het vliegwiel. Het vliegwiel gaat dan draaien.

Er zitten 2 elektronische aansluitingen op de startmotor; ÚÚn van het contactslot, en ÚÚn van de pluskabel vanaf de accu. Soms is de aansluiting vanaf het contactslot uitgevoerd als stekkerverbinding i.p.v. een schroefverbinding op de onderstaande afbeelding.

Wanneer de sleutel in het contactslot tot de aanslag gedraaid wordt (om te starten) komt er een spanning van 12 volt op de "contactslot aansluiting" van de startmotor te staan. Door dit signaal wordt de soleno´de bekrachtigd, en vloeit de stroom van de 12v aansluiting door de spoelen heen.
Dit is het zelfde als de werking van een normaal relais; van een kleine stuurstroom wordt een grote hoofdstroom gemaakt. Deze is alleen groter uitgevoerd, omdat er zeer grote stroomsterktes door heen gaan.

Op dit moment zal de startmotor gaan draaien.


Soleno´de:
Een soleno´de is een elektromagnetisch component. Wanneer er een stroomsterkte door de soleno´de vloeit, wordt deze magnetisch. Door deze magnetische werking kan er een component mechanisch bewogen worden (zoals bij een veel gebruikt, klein relais, of een groot startrelais van de startmotor). In dit geval wordt de verbinding van het startrelais door de magnetische werking naar elkaar toe getrokken (de verbinding sluit).



Wanneer de verbinding van het startrelais is gesloten, wordt de hefboom aan de bovenkant naar links getrokken. De as in het midden zorgt er voor dat het onderste gedeelte naar rechts wordt geduwd.

Tegelijkertijd worden de koolborstels elektronisch bekrachtigd. Daardoor ontstaan er stroomsterkten in de rotor en in de stator. De rotor gaat nu draaien, (de noord- en zuidpolen in de rotor zorgen voor een krachtige beweging in de stator zoals bij andere elektromotoren). De rotor drijft de as naar het rondsel aan.

Doordat de hefboom het rondsel naar rechts verplaatst, grijpt het rondsel in de tanden van het vliegwiel. De rotor zorgt voor de bewegingsenergie, waardoor het rondsel draait.
Op dit moment start de motor van de auto met een bepaald toerental (bijv. 400 omw/min).


Bendix:
Het gedeelte van de veer, vrijloop en het rondsel wordt de bendix genoemd. In deze bendix wordt een horizontale beweging gemaakt (van binnen naar buiten). Ook zorgt de bendix ervoor, dat het rondsel een draaiende beweging maakt bij het naar buiten bewegen.
Als het rondsel namelijk recht naar buiten, in de tanden van het vliegwiel geschoven zouden worden, zou het mogelijk zijn dat 2 tanden gelijk aan elkaar aan komen te staan. Het rondsel kan dan nÝet in de tanden van het vliegwiel aangrijpen, en blijft er tegen aan staan. Wanneer de rotor gaat draaien, kunnen de metaalsplinters van de tandwielen afspringen.
Door een draaiende, uitgaande beweging is dit probleem verholpen.

Bij bepaalde startmotoren is de bendix de oorzaak van een gierend geluid na het aanslaan van de motor. Het rondsel wordt terug naar binnen getrokken, wat een aanlopend geluid kan geven.
Dit komt vaak door een gebrek aan vet, in combinatie met stof en ander vuil. Bij het reinigen en invetten is het probleem vaak tijdelijk verholpen.
Het is niet schadelijk, alleen vervelend.


Vrijloop:
Wanneer de motor aan slaat, gaat deze een hoger toerental draaien (bijv. 800 omw/min). Dit is het dubbele toerental van de startmotor.
Op het moment van het aanslaan van de motor, is het rondsel nog in aangrijping met het vliegwiel van de motor. Dit betekend dat het rondsel een 2x zo hoog toerental draait.
Om beschadiging van de startmotor te voorkomen, is er een vrijloopgedeelte voor het rondsel gemonteerd.
De vrijloop zorgt er voor dat de motor niet de rotor van de startmotor kan aandrijven; de startmotor zal niet het toerental van 800 omw/min. gaan draaien.


 

Planetair tandwielstelsel:
Bepaalde startmotoren zijn ook uitgevoerd met een planetair tandwielstelsel. Dit tandwielstelsel zorgt voor een andere overbrengingsverhouding, en is vaak vˇˇr de bendix geplaatst.
Door het toerental van het rondsel te verlagen (t.o.v. de rotor) ontstaat koppelvergroting.
Een elektromotor heeft bij een laag toerental het hoogste koppel. Bij een planetair tandwielstelsel kan er met een lager toerental een groter koppel (dus meer kracht) op de starterkrans overgebracht  worden.

Het planetaire tandwielstelsel is een begrip uit de automatische transmissie. Door delen van het stelsel vast te zetten kan er koppelvergroting plaatsvinden tussen de ingaande en uitgaande assen.



Mogelijke defecten aan de startmotor:
-Bij het omdraaien van de sleutel in het contactslot gebeurd er niets, of er is alleen een 'klik' geluid hoorbaar:
Dit kan heel goed het gevolg van een lege accu zijn. Door een te lage boordspanning wordt de soleno´de bekrachtigd (geeft een tikkend geluid) maar is de spanning te laat om de rotor aan te drijven.
Wanneer de accuspanning wel in orde is (minimaal 10,5 volt) en de startmotor doet nog niets, kan het zijn dat de soleno´de blijft hangen. De hefboom wordt dan niet bediend, en er gebeurd dan niets.
Door met een hamer (en eventueel een schroevendraaier) een tik op het startmotor huis te geven (met gematigde kracht) zal in de meeste gevallen de boel weer los komen, waardoor er weer gestart kan worden.
Lukt dat niet, probeer dan de auto aan te duwen, in de versnelling te zetten, koppeling laten opkomen, en dan vervolgens de startmotor te bedienen door de sleutel te verdraaien.
Als het rondsel wel in het vliegwiel grijpt, zal de motor de startmotor aandrijven. De startmotor is dan inwendig bewogen, waardoor de kans bestaat dat deze nu weer even werkt.

Dit is overigens wel een probleem dat in de toekomst zeker terug zal komen, dus het is dan wel tijd om een afspraak te maken bij een garage of revisiebedrijf.

-Er is een zeer hard gierend geluid hoorbaar tijdens het starten:
De lagerbussen zijn defect, en moeten vervangen worden. Een revisiebedrijf is hier in gespecialiseerd.

-Tijdens het starten 'slipt' de startmotor even door (gepaard met een schurend geluid), en draait daarna weer even verder rond tot dat deze weer verder slipt:
Waarschijnlijk is de starterkrans op het vliegwiel beschadigd. Doordat de tanden afgesleten zijn, glippen de tanden van het rondsel van de startmotor daar over heen.
Mogelijke oorzaken daar van zijn; per ongeluk de startmotor bedienen wanneer de motor al stationair draait, of zeer regelmatig starten (bijv. een lesauto die al een aantal jaar dienst doet).

-Bijgeluid nadat de motor aan is geslagen:
De mogelijke oorzaak daar van is de bendix die blijft hangen. Deze is dan ca. 1 ß 2 seconden hoorbaar nadat de contactsleutel wordt los gelaten.
De bendix is in het hoofdstuk 'Bendix' hier boven beschreven.